भारतरत्न डॉ. ए. पी. जे. अब्दुल कलाम : प्रेरणेचा अखंड दीपस्तंभ!

 

 

डॉ. कलाम यांचा जन्म १५ ऑक्टोबर १९३१ रोजी तामिळनाडूतील रामेश्वरम येथे एका सामान्य कुटुंबात झाला. प्रतिकूल आर्थिक परिस्थितीवर मात करून त्यांनी शिक्षण पूर्ण केले. जिद्द, मेहनत आणि ज्ञानाच्या बळावर त्यांनी भारतीय अंतराळ संशोधन आणि क्षेपणास्त्र विकास कार्यक्रमात महत्त्वपूर्ण योगदान दिले. त्यांच्या कार्यामुळे त्यांना ‘मिसाइल मॅन ऑफ इंडिया’ म्हणून ओळखले जाऊ लागले. २००२ ते २००७ या काळात त्यांनी भारताचे अकरावे राष्ट्रपती म्हणून देशाची सेवा केली. १९९७ मध्ये त्यांना भारताचा सर्वोच्च नागरी सन्मान ‘भारतरत्न’ प्रदान करण्यात आला.

डॉ. कलाम यांचे व्यक्तिमत्त्व केवळ वैज्ञानिक म्हणून नव्हे, तर एक आदर्श शिक्षक आणि साहित्यप्रेमी म्हणूनही प्रेरणादायी होते. ‘अग्निपंख’, ‘इंडिया २०२०’ आणि ‘मिशन इंडिया’ यांसारख्या पुस्तकांतून त्यांनी तरुणांना मोठी स्वप्ने पाहण्याची आणि ती पूर्ण करण्यासाठी कठोर परिश्रम करण्याची प्रेरणा दिली. त्यांच्या मते, पुस्तके ही माणसाच्या विचारांना दिशा देणारी आणि व्यक्तिमत्त्व समृद्ध करणारी खरी मित्र आहेत.

आज मोबाईल आणि समाजमाध्यमांच्या वाढत्या प्रभावामुळे विद्यार्थ्यांमध्ये वाचनाची आवड कमी होत असल्याचे दिसते. अशा परिस्थितीत वाचन प्रेरणा दिनाचे महत्त्व अधिक वाढते. वाचनामुळे ज्ञान वाढते, विचारशक्ती विकसित होते, कल्पनाशक्तीला चालना मिळते आणि जीवनाकडे पाहण्याचा व्यापक दृष्टिकोन निर्माण होतो. त्यामुळे प्रत्येक शाळेत वाचनालय, नियमित वाचनाचा तास, पुस्तक परिचय आणि वाचनविषयक उपक्रम राबवणे आवश्यक आहे.

डॉ. कलाम यांचा विद्यार्थ्यांवर अपार विश्वास होता. युवकांनी विज्ञाननिष्ठ, कर्तृत्ववान आणि राष्ट्रप्रेमी बनावे, अशी त्यांची अपेक्षा होती. त्यांनी पाहिलेले विकसित भारताचे स्वप्न साकार करण्यासाठी ज्ञान, संशोधन, नवकल्पना आणि गुणवत्तापूर्ण शिक्षण यांना प्राधान्य देणे गरजेचे आहे.

२७ जुलै २०१५ रोजी विद्यार्थ्यांशी संवाद साधत असतानाच डॉ. कलाम यांनी अखेरचा श्वास घेतला. शेवटच्या क्षणापर्यंत ज्ञानदानात रमलेल्या या महान शिक्षकाचे जीवन आजही प्रत्येकासाठी प्रेरणादायी आहे.

डॉ. कलाम यांना खरी आदरांजली म्हणजे त्यांच्या विचारांचा स्वीकार करून वाचन संस्कृती रुजवणे आणि ज्ञानाच्या बळावर राष्ट्रनिर्मितीत योगदान देणे होय. या वाचन प्रेरणा दिनी प्रत्येक विद्यार्थ्याने पुस्तकांशी मैत्री करण्याचा आणि दररोज वाचन करण्याचा संकल्प करावा. कारण आजचे ज्ञानसमृद्ध विद्यार्थीच उद्याच्या विकसित भारताचे शिल्पकार आहेत.

“एक विद्यार्थी, एक पुस्तक, दररोजचे वाचन— हाच विकसित भारताचा भक्कम पाया!”