घनसावंगी : पावसाअभावी उसावर रोगांचे सावट

 

 

 

 

 

 

 

 

 

घनसावंगी तालुक्यात पावसाने दीर्घ ओढ दिल्याने खरीप पिकांसह पट्ट्यातील प्रमुख नगदी पीक असणाऱ्या उसावर मोठे संकटाचे सावट निर्माण झाले आहे. मान्सूनच्या लहरीपणामुळे जमिनीतील ओलावा कमालीचा घटला असून, तीव्र 'पाण्याच्या ताणाखाली' (Water Stress) असलेल्या उसाची शाकीय वाढ (Vegetative Growth) पूर्णपणे खुंटली आहे. या प्रतिकूल वातावरणीय बदलांमुळे उसावर विविध कीड व रोगांचा प्रादुर्भाव वेगाने वाढू लागला असून, पिकाचा जीव वाचवण्यासाठी शेतकऱ्यांना खिशातून मोठा खर्च करावा लागत आहे.तालुक्यातील अनेक भागांत सध्या ऊस पीक त्याच्या संवेदनशील आणि वाढीच्या (Grand Growth Phase) अवस्थेत आहे. मात्र, पावसाअभावी पिकाला सिंचनाचे पाणी अपुरे पडत असल्याने पानांमधील हरितद्रव्य (Chlorophyll) कमी होऊन पाने पिवळी पडत आहेत. बाष्पोत्सर्जन प्रक्रियेत बिघाड झाल्याने उसावर 'पिवळा मोझॅक' (Yellow Mosaic), 'खोडकिडा' (Stem Borer), 'लोमट्या' आणि बुरशीजन्य 'करपा' (Smut/Rust) रोगाचा प्रादुर्भाव मोठ्या प्रमाणावर जाणवत आहे. काही ठिकाणी डोळे जिवंत राहण्याची क्षमता कमी झाल्याने उसाची कांड्यांची संख्या आणि जाडी अपेक्षेपेक्षा कमी राहत आहे, ज्याचा थेट परिणाम आगामी हंगामातील उत्पादनावर होणार आहे.वाढता खर्च आणि कीटकनाशकांचा मारारोगांचा फैलाव रोखण्यासाठी शेतकऱ्यांना बाजारातून महागडी बुरशीनाशके आणि कीटकनाशकांची खरेदी करावी लागत आहे. एकात्मिक कीट व्यवस्थापनाचा (IPM) अभाव आणि फवारणीच्या वाढत्या टप्प्यांमुळे प्रति Έकर फवारणीचा खर्च अवाढव्य झाला आहे. औषधांच्या किंमतीसोबतच मजुरी, पाण्याचा टँकर किंवा डिझेल पंपचा खर्च आणि अवजारांचे भाडे यामुळे ऊस उत्पादनाचा ताळेबंद पूर्णपणे बिघडला आहे. एकीकडे निसर्गाच्या लहरीपणाशी सामना करताना पिकाला वाचवण्यासाठी करावी लागणारी ही अतिरिक्त धडपड शेतकऱ्यांच्या आर्थिक नियोजनाला हादरे देत आहे.

खरपुडी येथील कृषी विज्ञान केंद्राचे तज्ज्ञ शास्त्रज्ञ एस.व्ही. सोनुने सांगितले की, पावसाच्या अभावामुळे आणि सततच्या औषध फवारणीमुळे उसाच्या एकूण वजनावर (Tonnage per Acre) १० ते २५ टक्क्यांपर्यंत घट होऊ शकते. ऊसामध्ये मुख्यत्वे रस भरण्याच्या काळात पाण्याचा ताण पडल्यास, उसातील साखरेचे प्रमाण (Recovery Rate) वेगाने खालावते. आगामी गाळप हंगामात साखर कारखान्यांना गाळपासाठी येणाऱ्या उसाच्या गुणवत्तेवर (Pol Percentage) याचा थेट परिणाम होऊन उसाचा साखर उतारा घटण्याची भीती आहे. कारखान्यांच्या कार्यक्षेत्रात जर असा ताण राहिला, तर उत्पादकता रोडावल्याने शेतकऱ्यांच्या प्रति टन उत्पन्नात मोठी घट होऊ शकते.आधीच रासायनिक खतांच्या आणि सिंचन निविष्ठांच्या वाढलेल्या किमतींमुळे शेतीचे अर्थकारण तोट्यात चालले आहे. अशातच पावसाचे लांबणे आणि रोगराईचे दुहेरी संकट ओढवल्याने शेतकरी वर्ग हवालदिल झाला असून, परिसरामध्ये तातडीने कृषी विभागाने पंचनामे करून मार्गदर्शन करण्याची मागणी होत आहे.“पाऊस वेळेवर झाला असता तर उसाची वाढ जोमाने झाली असती. सध्या पीक पाण्याच्या तीव्र ताणात आहे. रोगांचा प्रादुर्भाव वाढल्याने वारंवार फवारणी करावी लागत असून औषधांचा खर्च वाढला आहे. पाऊस आणखी लांबल्यास उसाचे वजन घटून साखर उताऱ्यावर मोठा परिणाम होईल आणि आमचे वार्षिक आर्थिक गणित कोलमडेल,” अशी व्यथा घनसावंगी तालुक्यातील ऊस उत्पादक शेतकऱ्यांनी व्यक्त केली आहे.